Though times change, the essence of human experience remains. By tracing the path of the past, we find meaning in the present and glimpse the direction of what is to come
Une prédiction pleine d'optimisme d'un supporter norvégien à Orlando.
Après la victoire historique de la Norvège contre le Brésil, ce qui semblait être un rêve impossible est soudain devenu imaginable.
Le chemin vers le titre mondial reste semé d'embûches, mais le football a toujours laissé une place aux miracles.
Le drakkar viking poursuit toujours sa route vers le trophée mondial.
Premier obstacle : l'Angleterre
Le premier défi sera l'Angleterre, menée par Harry Kane et Jude Bellingham.
En face, la Norvège pourra compter sur son duo exceptionnel : Erling Haaland et Martin Ødegaard.
Ce sera un match extrêmement difficile, mais les supporters vikings ont le droit de rêver.
Peut-être que les dieux du football souriront aux guerriers du Nord.
Deuxième obstacle : l'Argentine
Si la Norvège élimine l'Angleterre, l'Argentine pourrait l'attendre en demi-finale.
Après son incroyable remontée contre l'Égypte, Lionel Messi et ses coéquipiers ont une nouvelle fois démontré pourquoi ils restent l'une des équipes les plus redoutables du monde.
Ce serait une magnifique opposition entre l'élégance du tango argentin et le courage des Vikings.
Un spectacle que toute la planète football aurait envie de voir.
Dernier obstacle : les Coqs gaulois
Dans le plus beau rêve des supporters norvégiens, la finale de la Coupe du monde offrira une nouvelle confrontation avec la France.
Ce serait l'occasion pour Haaland et Martin Ødegaard de prendre leur revanche après la défaite du premier tour.
Atteindre une finale de Coupe du monde serait déjà le plus grand exploit de l'histoire du football norvégien.
Soulever le trophée deviendrait une légende racontée pendant des générations.
Et si ce miracle devenait réalité, je promet solennellement d'offrir six bananes plantains aux dieux du football du MetLife Stadium, à New York / New Jersey.
🍌🍌🍌🍌🍌🍌
Puis, juste avant le coup d'envoi, les Vikings regarderont les Coqs gaulois avec un sourire plein de respect et emprunteront la célèbre réplique de Gargamel dans Les Schtroumpfs :
« Je me vengerai ! »
Bien sûr, il ne s'agit que d'une déclaration amicale entre passionnés de football.
Sur le terrain, le plus beau reste toujours une finale digne de la Coupe du monde.
Depuis le jour où la Norvège a battu le Brésil, les Vikings ne disent plus « peut-être ».
Ils disent désormais :
« Peut-être... je me vengerai ! »
Un match à la fois. Un rêve chaque nuit. Et le drakkar viking poursuit toujours sa route vers le trophée mondial.
Etter Norges historiske seier over Brasil føles det som en umulig VM-drøm plutselig har fått puls.
Veien videre er fortsatt lang og krevende, men fotballen har alltid hatt plass til mirakler.
Vikingskipet seiler fortsatt mot det gylne trofeet.
Første hinder: England
Norges første store hinder er England, med Harry Kane og Jude Bellingham i spissen.
På den andre siden står Erling Haaland og Martin Ødegaard, de to stjernene som nå bærer Norges største fotballfortelling.
Dette blir en svært tøff kamp, men viking-supporterne har all rett til å drømme.
Kanskje fotballgudene smiler til krigerne fra nord.
Andre hinder: Argentina
Dersom Norge kommer seg forbi England, kan Argentina vente i semifinalen.
Etter den dramatiske snuoperasjonen mot Egypt har Lionel Messi og lagkameratene hans igjen vist
hvorfor de fortsatt er et av verdens farligste lag.
Det ville blitt et vakkert møte: argentinsk tango mot vikingenes fryktløse ånd.
En kamp som hele fotballverden ville stoppe opp for å se.
Siste hinder: Et nytt møte med Frankrike
I den søteste drømmen til norske supportere blir VM-finalen et nytt møte med Frankrike.
Det ville gitt Haaland og Martin Ødegaard en mulighet til å svare på nederlaget fra gruppespillet.
Bare det å nå en VM-finale ville allerede vært et historisk kapittel for norsk fotball.
Å løfte det gylne trofeet ville blitt en fortelling for generasjoner.
Og dersom dette mirakelet virkelig skjer, lover jeg høytidelig å ofre seks plantain-bananer
til fotballgudene på MetLife Stadium i New York/New Jersey.
🍌🍌🍌🍌🍌🍌
Før åpningsfløyten går, kan de norske vikingene se rolig over banen mot de franske hanene,
smile og låne en berømt replikk fra The Terminator:
«I’ll be back.»
Selvfølgelig er dette bare en leken erklæring mellom fotballelskere.
På banen er det vakreste fortsatt en finale som er verdig et verdensmesterskap.
Siden dagen Norge slo Brasil, har vikingene sluttet å si «kanskje».
Nå sier de:
«Kanskje... I’ll be back.»
Én kamp om gangen. Én drøm om natta. Og vikingskipet seiler fortsatt mot det gylne trofeet.
A playful prediction from a Norwegian supporter in Orlando.
After Norway’s historic victory over Brazil, what once seemed like an impossible World Cup dream suddenly feels alive.
The road ahead is still difficult, but football has always made room for miracles.
The Viking ship is still sailing toward the golden trophy
First Challenge: England
Norway’s first obstacle is England, led by Harry Kane and Jude Bellingham.
On the other side stand Erling Haaland and Martin Ødegaard, the two stars now carrying Norway’s greatest football story.
It will be a very tough match, but Viking supporters have every right to dream.
Perhaps the football gods will smile on the warriors from the North.
Second Challenge: Argentina
If Norway gets past England, Argentina may be waiting in the semifinal.
After their dramatic comeback against Egypt, Lionel Messi and his teammates have once again shown why they remain one of the most dangerous teams in the world.
It would be a beautiful clash: Argentina’s elegant Tango against the fearless spirit of the Vikings.
A match that would make the whole football world stop and watch.
The Final Challenge: A Rematch with France
In the sweetest dream of Norwegian supporters, the World Cup Final would be a rematch against France.
It would be a chance for Haaland and Martin Ødegaard to answer the defeat from the group stage.
Just reaching the World Cup Final would already be a historic chapter for the Norwegian football.
Winning the golden trophy would become a story to be told for generations.
And if that miracle truly happens, I solemnly promises to offer six banana plantains to the football gods of MetLife Stadium in New York/New Jersey.
🍌🍌🍌🍌🍌🍌
Then, before the opening whistle, the Viking warriors will look across the pitch at the French Roosters, smile calmly, and borrow a famous line from The Terminator:
“I’ll be back.”
Of course, this is only a playful declaration between football lovers.
On the pitch, the most beautiful thing would still be a final worthy of the World Cup.
Since the day Norway defeated Brazil, the Vikings have stopped saying “maybe.”
Now they say:
“Maybe... I’ll be back.”
One match at a time. One dream each night. And the Viking ship is still sailing toward the golden trophy.
Một dự đoán vui của một cổ động viên Na Uy ở Orlando.
Sau chiến thắng lịch sử trước Brazil, giấc mơ World Cup của đội Na Uy bỗng trở nên rất thật.
Con đường phía trước vẫn đầy chông gai, nhưng trong bóng đá, điều kỳ diệu là quả banh tròn có những lý lẽ riêng của nó. Mọi chuyện kỳ diệu đều có khả năng thành hiện thực.
Giấc mơ chiếc cup vàng giải bóng đá thế giới 2026
Cửa ải thứ nhất: Đội Tuyển Anh
Đối thủ đầu tiên là đội tuyển Anh, với cặp ngôi sao Harry Kane và Jude Bellingham.
Bên kia chiến tuyến là bộ đôi Haaland và Martin Ødegaard, những người đang viết nên
câu chuyện đẹp nhất của bóng đá Na Uy.
Đây sẽ là một trận đấu cực kỳ khó khăn, nhưng người hâm mộ Viking vẫn có quyền hy vọng.
Biết đâu ông Thần bóng đá sẽ mỉm cười với những chàng chiến binh phương Bắc.
Cửa ải thứ hai: Nhà vua Argentina
Nếu vượt qua tuyển Anh, nhiều khả năng Na-Uy sẽ chạm trán đương kim vô địch Argentina.
Sau màn lội ngược dòng đầy bản lĩnh trước Ai Cập, Messi và các đồng đội đã cho thấy vì sao họ vẫn là một trong những đội bóng đáng gờm nhất thế giới.
Một bên sẽ là điệu Tango mê hoặc của xứ sở Nam Mỹ, một bên là tinh thần Viking lạnh lùng
nhưng quả cảm. Đây sẽ là cuộc đối đầu khiến cả thế giới bóng đá phải dõi theo.
Cửa ải cuối cùng: Trận phục thù với Gà trống Gô-loa
Trong giấc mơ đẹp nhất của người hâm mộ Na Uy, trận chung kết sẽ là cuộc tái ngộ
với đội tuyển Pháp.
Đó sẽ là màn “phục thù” của Haaland và Martin Ødegaard sau thất bại ở vòng bảng.
Chỉ riêng việc Na Uy góp mặt trong trận chung kết World Cup cũng đã là một chương
lịch sử bóng đá. Còn nếu nâng được chiếc cúp vàng, đó sẽ là câu chuyện mà nhiều thế hệ sau
sẽ còn nhắc đến.
Và nếu điều kỳ diệu ấy thật sự xảy ra, tôi long trọng hứa sẽ dâng cúng
“ông Địa sân MetLife” sáu trái chuối sứ để tạ ơn thần bóng đá đã phù hộ
cho con cháu Viking.
🍌🍌🍌🍌🍌🍌
Rồi trước khi tiếng còi khai cuộc vang lên, các chiến binh Viking nhìn sang
những chú Gà trống Gô-loa, mỉm cười rất hiền nhưng ánh mắt thì cháy như lửa Bắc Âu,
và mượn lời lão phù thủy Gargamel trong truyện Xì Trum:
“Ngộ sẽ báo thù!”
Dĩ nhiên, đó chỉ là một lời tuyên chiến vui vẻ giữa những người yêu bóng đá.
Trên sân cỏ, điều đẹp nhất vẫn là một trận chung kết xứng tầm với World Cup.
Từ ngày Na Uy hạ Brazil, những người Viking đã thôi không nói “biết đâu chừng”.
Họ bắt đầu nói:
“Biết đâu... Ngộ sẽ báo thù!”
Một trận một lần. Mỗi đêm một giấc mơ. Và con thuyền Viking vẫn đang tiến về phía chiếc cúp vàng. Mộng và thật đan quyện vào nhau trong mùa bóng đá Thế giới 2026
In 1976, after the end of the war and the reunification of Vietnam, Saigon was officially renamed Ho Chi Minh City. On administrative documents, maps, stamps, and government forms, the new name has existed for almost half a century.
Yet in daily speech, in memory, in poetry, in music, in business names, and in Vietnamese communities around the world, the name Saigon continues to live.
From lelf to right: Bến Thành Central Market; Notre-Dame Cathetral; Central Post Office; Norodom Palace; Lysée Petrus Ký; A boulevard in Saigon; Central Park Tao Đàn
This essay is not about whether the 1976 decision to rename Saigon was right or wrong. That is a political question, and different people may hold different opinions.
Instead, it asks a simpler but perhaps more interesting question: Why, after nearly half a century, does the name "Saigon" still live in the everyday speech of millions of Vietnamese people?
To answer that question, we do not need political arguments. We only need to look at three lasting forces: language, culture, and history.
A Name with Linguistic Power
From a linguistic point of view, “Saigon” has a natural advantage. It is short, compact, easy to say, easy to remember, and easy to use in everyday conversation.
By contrast, “Ho Chi Minh City” is long. It works well in administrative documents, official speeches, maps, and forms. But in natural speech, people tend to choose the shorter and more familiar name.
The name Saigon also lives in everyday expressions: “going into Saigon,” “going up to Saigon,” “Saigon rain,” “Saigon people.” It even lives in the familiar street vendor calls once heard across the city: “Saigon baguette, full inside, fragrant with butter, Saigon baguette, one thousand dong a loaf...”
These phrases need no administrative approval. They are passed from mouth to mouth, from the South all the way to the North, proving that the name Saigon has entered deeply into the living language of the Vietnamese people.
Very few people, in casual daily conversation, would naturally say: “I am going to Ho Chi Minh City.”
Language has its own rules. People tend to choose words that are short, easy to pronounce, and emotionally familiar. This is especially true in the South of Vietnam, where everyday speech often favors shorter, lighter, and more direct expressions.
For that reason, “Saigon” continues to be used, not necessarily as a political statement, but because it is natural, convenient, and intimate.
Most major city names in Vietnam are also short: Hanoi, Hue, Da Nang, Can Tho, My Tho, Bien Hoa, Vung Tau, Hai Phong. In that flow of Vietnamese place names, “Saigon” feels natural. It belongs to the rhythm of the language.
A Name That Lives in Culture
A city name is not only a label on a map. It is also a sound carried by memory.
“Saigon” appears in music, poetry, literature, and in the intimate language of generations. People sing:
The Saigon sun suddenly feels cool as you walk beneath it...2
Such songs and poems do not merely name a city. They evoke an entire cultural atmosphere: sunlight, sudden rain, tree-lined streets, cafés, schools, street sounds, afternoon shadows, and old memories of love and youth.
In art, not every name can enter the heart. A name may be printed on official papers, but to become poetry it must have music. “Saigon” has that music. It is soft, brief, and resonant. It can live inside a poem, a song, a love letter, or a simple call from one person to another.
“Ho Chi Minh City,” on the other hand, has a more administrative character. It is the name of documents, addresses, forms, and official usage. It is much harder for it to become a natural poetic image.
It is no accident that so many brands still use the name Saigon: Bia Saigon, Saigon Co.op, Saigontourist, Saigon Newport, Saigon Times, Saigon Centre. Businesses choose names with strong recognition, and “Saigon” still carries enormous cultural and commercial value.
The same is true overseas. Wherever there are large Vietnamese communities, people speak of Little Saigon. No one calls these communities “Little Ho Chi Minh City.” This shows that “Saigon” is not only the name of a city. It is also the name of a shared memory.
A Name Rooted in History
Saigon is also attached to a historical title that many Vietnamese people still recognize with pride: the Pearl of the Far East.
Whatever one’s political perspective may be, it is difficult to deny that Saigon was once one of the most distinctive cities in Southeast Asia. The French built Saigon with the ambition of creating a smaller Paris in the East. The city had Notre-Dame Cathedral, the Central Post Office, Norodom Palace, the zoo, museums, elegant schools, straight boulevards, rows of trees, and cool public parks.
Saigon was not merely an administrative center. It was a city with style: open, dynamic, graceful, and shaped by a mixture of East and West, tradition and modernity.
When people call Saigon “the Pearl of the Far East,” they are not speaking about an administrative decision. They are speaking about a historical image, a period of urban development, and an Eastern dream carrying the shadow of Paris.
For that reason, changing the name of Saigon was not simply a matter of changing the name of a city. It also meant replacing a historical symbol with a political name.
Renaming Cities in History
Renaming cities is not rare. Around the world, many cities have been renamed for political reasons. St. Petersburg became Leningrad, and later returned to St. Petersburg. Stalingrad later became Volgograd.
In Vietnam, Thang Long was also renamed Hanoi under the Nguyen dynasty. That decision also carried a political dimension, since the name Thang Long was associated with earlier dynasties such as the Ly, Tran, and Le. Yet the name Hanoi was eventually widely accepted. Today, Thang Long lives on as a historical and cultural symbol, while Hanoi lives as the modern administrative and cultural name. The two names do not cancel each other out.
The case of Saigon is different. Nearly fifty years later, the new administrative name has still not fully replaced the old one in natural life. On paper, the city is Ho Chi Minh City. But in speech, in brands, in music, in memory, and in Vietnamese communities abroad, the name Saigon continues to appear.
This reveals a simple truth: a name does not live by authority alone. It lives by human acceptance.
The Administrative Name and the Name in People’s Hearts
Some names are created by resolutions. Other names are preserved by memory.
Ho Chi Minh City is the administrative name. Saigon is the cultural name, the historical name, and the name of everyday life.
For many people who were born and raised in the South before 1975, Saigon is childhood, school, streets, noon sunlight, sudden rain, and a world that has disappeared but never truly gone away.
Even many people born after 1975 still say “Saigon” in daily life. For them, it is not necessarily a political declaration. It is simply the most natural name.
Language is sometimes more honest than slogans. People call a place by the name that feels close to them. And when millions of people continue to say “Saigon,” that fact itself becomes cultural evidence.
One Day
History is always moving. An administrative decision can change the name of a city in a single day. But changing human memory requires much more.
Nearly fifty years have passed. The name Saigon has not disappeared. It remains present in songs, poems, business names, street signs, daily speech, and in the hearts of many generations of Vietnamese people.
Saigon lives not only in its streets, its songs, and its famous brands. It also lives in the gentle melody of the Southern Vietnamese voice, in the softly spoken "dạ," in the affectionate way people address one another as anh, chị, cô, or chú, and in the quiet elegance of an urban culture that is at once courteous, warm, and deeply human.
Perhaps one day, the city will officially regain the name Saigon. If that happens, it will not be the creation of a new name. It will simply be the return of a name that never truly disappeared.
Saigon will always be Saigon.
1 From the song Saigon Dep Lam / Saigon Is Beautiful, by Vietnamese songwriter Y Van.
2 From the poem Ao Lua Ha Dong / The Silk Dress of Ha Dong, by Vietnamese poet Nguyen Sa. The poem was later set to music by composer Ngo Thuy Mien.
Năm 1976, sau khi chiến tranh kết thúc và đất nước thống nhất, Sài Gòn chính thức bị đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh. Trên giấy tờ hành chính, tên mới ấy đã tồn tại gần nửa thế kỷ. Nhưng trong đời sống hằng ngày, trong ký ức, trong thơ ca, âm nhạc, thương hiệu và trong cộng đồng người Việt khắp thế giới, cái tên Sài Gòn vẫn tiếp tục sống.
Từ trái sang phải: chợ Bến Thành; Nhà Thờ Đức Bà; Bưu Điện; Dinh Norodom; Trường Petrus Ký; một con đường ở Saigon; Công viên Tao Đàn
Bài viết này không bàn đến việc quyết định đổi tên Sài Gòn năm 1976 là đúng hay sai. Đó là một chủ đề chính trị và mỗi người có thể có quan điểm riêng. Thay vào đó, bài viết đặt ra một câu hỏi khác, ít mang tính tranh luận hơn nhưng rất đáng suy ngẫm: vì sao sau gần nửa thế kỷ, cái tên "Sài Gòn" vẫn được hàng triệu người sử dụng trong đời sống hằng ngày?
Để trả lời câu hỏi ấy, chúng ta không cần đến lập luận chính trị. Chỉ cần nhìn vào ba lĩnh vực: ngôn ngữ, văn hóa và lịch sử.
Một cái tên có sức mạnh ngôn ngữ
Về mặt ngôn ngữ, “Sài Gòn” có một lợi thế rất tự nhiên. Nó chỉ gồm hai âm tiết: ngắn, gọn, dễ gọi, dễ nhớ, dễ đi vào lời nói hằng ngày.
Trong khi đó, “Thành phố Hồ Chí Minh” là một tên gọi dài. Nó phù hợp với văn bản hành chính, con dấu, giấy tờ, đơn từ. Nhưng trong giao tiếp tự nhiên, người dân thường chọn cách nói ngắn hơn.
Tên Sài Gòn còn sống trong những cách nói rất đời thường: “đi vô Sài Gòn”, “lên Sài Gòn”, “mưa Sài Gòn”, “người Sài Gòn”. Nó sống trong cả những tiếng rao bình dân từng vang trên đường phố: “Bánh mì Sài Gòn, đặc ruột thơm bơ, bánh mì Sài Gòn, một ngàn một ổ...”
Những câu nói ấy không cần văn bản hành chính nào bảo chứng. Chúng được truyền từ miệng người này sang miệng người khác, từ miền Nam lan ra cả miền Bắc, như một bằng chứng rằng cái tên Sài Gòn đã đi sâu vào đời sống ngôn ngữ của người Việt.
Ít ai trong đời sống thường ngày nói một cách tự nhiên rằng: “Tôi vào Thành phố Hồ Chí Minh.”
Ngôn ngữ có quy luật riêng của nó. Người dân luôn có khuynh hướng chọn những từ ngắn, dễ phát âm và giàu cảm xúc. Đặc biệt, người miền Nam lại càng có thói quen nói gọn, nói nhẹ, nói nhanh. Vì vậy, “Sài Gòn” vẫn tiếp tục được dùng, không phải vì một phong trào nào, mà vì nó thuận miệng và thân thuộc.
Hầu hết tên các thành phố lớn ở Việt Nam cũng rất ngắn: Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ, Mỹ Tho, Biên Hòa, Vũng Tàu, Hải Phòng. Trong dòng chảy ấy, “Sài Gòn” là một cái tên rất Việt Nam, rất tự nhiên.
Một cái tên sống trong văn hóa
Một cái tên không chỉ để định vị trên bản đồ. Nó còn là âm thanh của ký ức.
“Sài Gòn” xuất hiện trong âm nhạc, trong thơ ca, trong văn chương, trong lời nói thân mật của nhiều thế hệ. Người ta hát:
Những câu hát, câu thơ ấy không chỉ gọi tên một thành phố. Chúng gợi lại một không gian văn hóa: nắng, mưa, hàng cây, con đường, quán cà phê, trường học, tiếng xe, tiếng rao, những buổi chiều và những mối tình đã xa.
Trong nghệ thuật, không phải cái tên nào cũng có thể đi vào lòng người. Một cái tên có thể được in trên giấy tờ, nhưng để trở thành thi ca thì nó phải có nhạc tính. “Sài Gòn” có điều đó. Nó mềm, ngắn, có âm vang riêng. Nó có thể đứng trong một câu thơ, một câu hát, một lời nhắn, một tiếng gọi.
Ngược lại, “Thành phố Hồ Chí Minh” mang tính hành chính nhiều hơn. Nó là tên của văn bản, của địa chỉ, của đơn từ. Nó khó trở thành một hình tượng thi ca tự nhiên.
Không phải ngẫu nhiên mà rất nhiều thương hiệu vẫn dùng tên Sài Gòn: Bia Sài Gòn, Saigon Co.op, Saigontourist, Saigon Newport, Saigon Times, Saigon Centre. Thương hiệu luôn chọn những cái tên có sức nhận diện mạnh. Và trong thị trường, cái tên “Sài Gòn” vẫn có sức sống rất lớn.
Ở hải ngoại cũng vậy. Nơi nào có đông người Việt, người ta gọi là Little Saigon. Không ai gọi là Little Ho Chi Minh City. Điều đó cho thấy “Sài Gòn” không chỉ là tên của một thành phố, mà còn là tên của một cộng đồng ký ức.
Một cái tên gắn với lịch sử
Sài Gòn còn gắn liền với một danh xưng mà nhiều người Việt vẫn tự hào: Hòn ngọc Viễn Đông.
Dù nhìn từ phía nào của lịch sử, khó ai phủ nhận rằng Sài Gòn từng là một đô thị đặc biệt của Đông Nam Á. Người Pháp đã xây dựng Sài Gòn với tham vọng tạo nên một Paris nhỏ ở phương Đông. Thành phố có Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Trung tâm, Dinh Norodom, Sở thú, viện bảo tàng, trường học, đại lộ thẳng tắp, hàng cây hai bên đường và những công viên mát mẻ.
Sài Gòn không chỉ là một trung tâm hành chính. Nó là một đô thị có phong cách: cởi mở, năng động, thanh lịch, pha trộn Đông và Tây, truyền thống và hiện đại.
Khi nói “Sài Gòn là Hòn ngọc Viễn Đông”, người ta không nói về một quyết định hành chính. Người ta nói về một hình ảnh lịch sử, một thời kỳ đô thị hóa, một giấc mơ phương Đông mang bóng dáng Paris.
Vì thế, đổi tên Sài Gòn không chỉ là đổi tên một thành phố. Nó còn là thay thế một biểu tượng lịch sử bằng một tên gọi chính trị.
Những lần đổi tên trong lịch sử
Việc đổi tên thành phố không phải là chuyện hiếm. Trên thế giới, nhiều thành phố từng bị đổi tên vì lý do chính trị. St. Petersburg từng thành Leningrad, rồi sau đó trở lại St. Petersburg. Stalingrad sau này thành Volgograd.
Ở Việt Nam, Thăng Long cũng từng được đổi thành Hà Nội dưới triều Nguyễn. Quyết định ấy cũng có yếu tố chính trị, vì tên Thăng Long gắn với các triều đại cũ như Lý, Trần, Lê. Nhưng tên Hà Nội cuối cùng được xã hội chấp nhận khá rộng rãi. Ngày nay, Thăng Long vẫn sống như một biểu tượng lịch sử, còn Hà Nội sống như tên gọi hành chính và văn hóa hiện đại. Hai cái tên không loại trừ nhau.
Trường hợp Sài Gòn thì khác. Sau gần 50 năm, tên hành chính mới vẫn chưa thay thế được tên cũ trong đời sống tự nhiên. Trên giấy tờ là Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng trong lời nói, trong thương hiệu, trong âm nhạc, trong ký ức và trong cộng đồng người Việt hải ngoại, cái tên Sài Gòn vẫn tiếp tục hiện diện.
Điều đó cho thấy một sự thật đơn giản: một cái tên không chỉ sống nhờ quyền lực. Nó sống nhờ sự chấp nhận của con người.
Tên hành chính và tên trong lòng người
Có những cái tên được đặt bằng nghị quyết. Có những cái tên được giữ lại bằng ký ức.
Thành phố Hồ Chí Minh là tên hành chính. Sài Gòn là tên văn hóa, tên lịch sử, tên của đời sống thường ngày.
Đối với nhiều người sinh ra và lớn lên ở miền Nam trước năm 1975, Sài Gòn là tuổi thơ, là trường học, là con đường, là buổi trưa nắng, là cơn mưa bất chợt, là một thế giới đã mất nhưng chưa bao giờ thật sự rời xa.
Ngay cả nhiều người sinh sau năm 1975 cũng vẫn nói “Sài Gòn” trong đời sống hằng ngày. Với họ, đó không phải là một tuyên bố chính trị. Đó đơn giản là cách gọi tự nhiên nhất.
Ngôn ngữ đôi khi trung thực hơn khẩu hiệu. Người dân gọi một nơi bằng cái tên mà họ cảm thấy gần gũi. Và khi hàng triệu người vẫn tiếp tục nói “Sài Gòn”, điều đó tự nó đã là một bằng chứng văn hóa.
Một ngày nào đó
Lịch sử luôn vận động. Có những quyết định hành chính có thể thay đổi tên một thành phố trong một ngày. Nhưng để thay đổi ký ức của con người thì cần nhiều hơn thế.
Gần 50 năm đã trôi qua. Cái tên Sài Gòn vẫn không biến mất. Nó vẫn có mặt trong câu hát, câu thơ, thương hiệu, biển hiệu, lời nói hằng ngày và trong trái tim của nhiều thế hệ người Việt.
Sài Gòn không chỉ sống trong tên đường, bài hát hay thương hiệu. Nó còn sống trong giọng nói miền Nam, trong tiếng “dạ” rất nhẹ, trong cách người ta gọi nhau bằng anh, chị, cô, chú, trong sự mềm mại của một nền văn hóa đô thị vừa lịch sự vừa gần gũi
Có lẽ một ngày nào đó, thành phố ấy sẽ chính thức lấy lại tên Sài Gòn. Nếu điều đó xảy ra, đó không phải là đặt lại một cái tên mới. Đó chỉ là sự trở về của một cái tên chưa bao giờ thật sự mất.
SÀI GÒN VẪN SẼ LÀ SÀI GÒN
1 Trích từ bài hát "Saigon Đẹp lắm", tác giả, nhạc sĩ Y Vân.
2 Trích từ bài thơ "Áo Lụa Hà Đông", tác giả, nhà thơ Nguyên Sa. Bài thơ được phổ nhạc bởi nhạc sĩ Ngô Thụy Miên.
Large language models are the grand houses of the present AI boom. But the real story begins underground.
Every technological age has its showpiece. The steam age had the locomotive. The electrical age had the glowing city. The internet age had the browser, that rectangular window through which humanity learned to shop, argue, publish, flirt, procrastinate, and occasionally discover wisdom.
The present age has the chatbot.
Ask a question, and it answers. Give it a document, and it summarizes. Request a poem, a contract, a recipe, a Python script, or a bedtime story about a melancholy dragon, and it obliges with unnerving fluency.
It is tempting, therefore, to mistake the visible marvel for the whole field. To many people, artificial intelligence now means Large Language Models, or LLMs. In the public imagination, AI has acquired a face, and that face is conversational.
This is understandable. It is also misleading.
A Large Language Model is not the foundation of artificial intelligence. It is a house built upon that foundation. It may be a very impressive house, with glass walls, automatic doors, and a library that talks back. But it is still a house.
And no house, however elegant, stands without a basement.
A city of possible houses: LLM (langue AI), Biology AI and Physical AI (Robotic)
The unseen structure
The basement of AI is less glamorous than the rooms above it. It does not greet users in polished sentences. It does not generate images of astronauts riding horses or compose polite emails to dissatisfied customers.
It consists instead of mathematics, probability, statistics, classical machine learning, and neural networks.
This is where the load-bearing walls are.
Linear algebra gives AI its internal language. Words, images, sounds, and biological signals must all be transformed into numbers before machines can manipulate them. A word becomes a vector. An image becomes a grid of values. A patient record becomes a pattern in a high-dimensional space.
Beneath the apparent softness of language lies a stern kingdom of matrices.
Calculus supplies the machinery of learning. A model improves because it can measure error and adjust itself. It asks, again and again, a small but consequential question:
If this parameter changes slightly, does the prediction become better or worse?
Derivatives guide that movement. Gradient descent, one of the great workhorses of machine learning, is not a slogan from the AI boom. It is calculus doing its patient underground labor.
Probability and statistics allow machines to live in a world of uncertainty. No model knows everything. It estimates. It ranks possibilities. It weighs evidence.
The next word in a sentence, the diagnosis from a scan, the risk of a loan default, the likely shape of a protein: all are questions asked in the language of probability.
Then comes classical machine learning, the older but still sturdy part of the structure. Regression, decision trees, clustering, support-vector machines, and random forests may no longer enjoy the same glamour as deep learning, but they remain essential.
They taught computers to learn patterns from data rather than merely follow explicit instructions. They were the workshops in which many of AI’s habits were formed.
Neural networks built upward from there. By stacking layers of artificial neurons, they allowed machines to learn representations of increasing complexity. Edges became shapes. Shapes became objects. Words became meanings. Sentences became patterns of intention.
With enough data, computation, and clever architecture, these networks produced the systems now changing how people write, work, and think.
The toolbox is not the basement
Where, then, does Python fit?
Python is indispensable in modern AI. It is practical, readable, and surrounded by powerful libraries. NumPy, Pandas, Scikit-learn, PyTorch, and TensorFlow have made it the favored language of researchers, engineers, and students.
A person can build useful AI systems with Python in a way that would once have required far more effort.
But Python is a tool, not the foundation.
Confusing Python with AI is like confusing a toolbox with architecture. A builder may own the finest saws, drills, and measuring devices in town. That does not mean the builder understands soil, weight, stress, drainage, or design.
Likewise, a programmer may know how to call an API or import a library without understanding why a model learns, why it fails, or why it hallucinates with such confidence.
This distinction matters because tools change quickly. Foundations change slowly.
Today’s fashionable framework may be tomorrow’s museum exhibit. But vectors, derivatives, probabilities, models, and representations will remain part of the bedrock.
The language house
The Large Language Model is the most famous house in the AI neighborhood.
Its architecture is especially suited to language. It is trained on vast amounts of text: books, articles, websites, manuals, discussions, and code. From this ocean of language it learns statistical patterns, semantic associations, and astonishingly useful forms of imitation.
Its success has been so dramatic that it has distorted public understanding. Because LLMs can speak, people attribute to them a kind of generality. Language is, after all, the medium in which humans explain almost everything.
A model that can answer in language appears to know the world.
But language is not the world.
It is a map, a record, a shadow, a gossip network, a museum of human expression. An LLM trained primarily on language is immensely powerful in the language domain. It can assist writers, programmers, lawyers, teachers, analysts, and students. It can compress knowledge, generate drafts, transform tone, and explain concepts.
But it is not identical with intelligence itself.
It is one architectural style.
Other houses will rise
The next stage of AI will not be limited to language. Other houses will be built, each with its own materials, architecture, and purpose.
Consider biology.
A future AI for biological discovery will not be built merely by feeding a language model more essays about cells. It will need biological data: protein structures, gene expression, hormone interactions, cell images, molecular pathways, clinical measurements, and experimental results.
Its task will not be to produce elegant paragraphs. It may need to predict protein folding, design drugs, model disease progression, or simulate cellular behavior.
Such a system may borrow ideas from language models. It may even use language as one interface. But its deeper training will have to come from life itself.
Biology is not merely a vocabulary. It is a dynamic, wet, noisy, astonishingly complex system.
Now consider physical AI: robots, autonomous machines, and embodied agents.
These systems must learn from sensors. Cameras, microphones, lidar, radar, pressure sensors, accelerometers, gyroscopes, and temperature readings will form their experience of the world.
A physical AI must understand not only what an object is, but whether it can be lifted, pushed, broken, avoided, or handed gently to a child.
Language models live in sentences. Physical AI must live in gravity.
That requires a different house. It needs rooms for perception, motion, planning, feedback, safety, and control. Its mistakes do not merely produce awkward prose. They may break a glass, damage a machine, or harm a person.
The architecture must therefore match the domain.
Different architecture, same basement
This is the central lesson.
AI is not one house. It is a city of possible houses.
Some houses will be built for language. Some for biology. Some for medicine. Some for engineering, finance, robotics, climate science, or education.
Their architectures will differ because their domains differ. The data will differ. The risks will differ. The evaluation methods will differ.
A model that writes a charming paragraph is not automatically qualified to diagnose cancer, pilot a drone, or design a new enzyme.
Yet the basement remains familiar.
Mathematics turns the world into structure. Statistics deals with uncertainty. Machine learning extracts patterns. Neural networks learn representations. These are the common foundations beneath otherwise different systems.
The mistake of our moment is to confuse the most fashionable building with the entire city.
LLMs deserve admiration. They are among the most impressive inventions of the digital age. But they are not the end of AI. They are a beginning, a demonstration, a spectacular first district in a much larger urban plan.
Why learners should care
For students, engineers, and curious professionals, this distinction is liberating.
One need not worship every new tool. One need not chase every product announcement, every model release, every new interface with the panic of a squirrel in a server room.
The better strategy is to understand the layers.
Learn the tools, certainly. Use Python. Experiment with LLMs. Practice prompting. Build small applications. Curiosity should have dirt under its fingernails.
But do not stop at the surface.
Learn why a model learns. Learn what data does. Learn why overfitting happens. Learn what a vector is. Learn why probability matters. Learn how neural networks adjust their weights. Learn why evaluation is difficult.
And above all, learn why intelligence in language is not the same as intelligence in biology, robotics, medicine, or the physical world.
Those who understand only the house may be impressed by the wallpaper.
Those who understand the basement can judge whether the structure will stand.
The durable view
Final Thought
The AI boom has brought excitement, money, exaggeration, and confusion. That is normal. Every great technological shift attracts both engineers and magicians, both builders and salesmen.
The task is not to reject the excitement, but to look beneath it.
Large Language Models are not a trick. They are real, useful, and important. They will change work, education, software, and communication.
But they should be understood as part of a larger story.
The house of language AI stands because earlier generations poured the basement: mathematicians, statisticians, computer scientists, cognitive scientists, and engineers.
The next houses will require the same discipline. Biology AI will need biological truth. Physical AI will need sensorimotor reality. Medical AI will need clinical rigor. Scientific AI will need experiments, not merely eloquence.
In the end, artificial intelligence is not magic dust sprinkled on data. It is construction. It needs foundations, tools, materials, architecture, and inspection.
It needs builders who know the difference between a basement, a blueprint, and a balcony.
The chatbot is the house we can see today.
The basement beneath it is older, deeper, and more important.
